السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
502
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
اين حكم دربارهء كسى است كه بترسد ( از جهت غريزهء جنسى ) به رنج و مشقت افتد » . مراد از عنت ، بيم وقوع در گناه بر اثر ترك ازدواج است . عنوان ياد شده در باب نكاح به كار رفته است . بر اساس مفاد آيهء ياد شده ، ازدواج مرد آزاد با كنيز با دو شرط جايز است : يكى عدم توانايى ازدواج با زن آزاد از جهت پرداخت مهر و نفقه ، و ديگرى بيم وقوع در « عنت » ؛ يعنى ترس وقوع در گناه به سبب ترك ازدواج . آيا ازدواج با كنيز با فقد يكى از دو شرط ياد شده ، حرام است يا جايز ، ليكن مكروه ؟ مسئله محل اختلاف است . مشهور ميان قدما عدم جواز و ميان متأخران كراهت آن است . 2 عنزه عَنَزه : چوبى عصاگونه با ته فلزى ، كوتاهتر از نيزه و بلندتر از عصاى معمولى . 1 از آن به مناسبت در باب صلات سخن گفتهاند . نماز گزاردن در برخى مكانها بدون قرار دادن حايلى در پيش رو ، مكروه است ، مانند محل عبور و مرور و ميان قبرها . با گذاشتن حايل ، از قبيل عنزه پيش روى نماز گزار كراهت بر طرف مىشود 2 ( - - ) ستره ) . هنگام ايراد خطبه نماز عيد يا جمعه مستحب است امام در حال ايستاده بر چيزى همچون عنزه تكيه كند . 3 ( - - ) عصا ) عن ظهر غنى عَن ظَهر غِنى : از روى بىنيازى . در روايتى از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله آمده است : « أَفضَلُ الصَدَقةِ صَدَقةٌ عَن ظَهرِ غِنىً ؛ برترين صدقه ، صدقهاى است كه از روى بىنيازى باشد » . 1 يعنى خود وخانوادهاش به آنچه صدقه مىدهد نيازمند نباشد . از اين رو ، مستحب مؤكد است كه مرد بر خانوادهء خويش توسعه دهد
--> ( 1 ) . نساء / 25 * ( 2 ) . جواهر الكلام 29 / 393 و 404 - 406 . ( 1 ) . لسان العرب و مجمع البحرين ، واژهء « عنز » * ( 2 ) . منتهى المطلب 4 / 331 - 332 ؛ جامع المقاصد 2 / 135 * ( 3 ) . كتاب السرائر 1 / 294 ؛ وسائل الشيعة 7 / 440 .